Y. Mimar, Restoratör ve yazar Zuhal Ayanoğlu’nun kaleme aldığı “Taş Konuşur Mu? Mardin: Farklılıklardan Birlikteliğe Bir Mimarinin Hikâyesi” adlı eser okuyucuyla buluştu.
Kitap, Mardin’in tarihî kent dokusunu, yerleşim ilkelerini ve mimari mirasını yalnızca fiziksel özellikleriyle değil, farklılıkların uzlaşmaya dönüştüğü bir yaşam kültürünün mekânsal yansıması olarak ele alıyor. Ayanoğlu, Mardin’i “birlikte yaşamanın mekânı”, “mekânda uzlaşının mimarisi” ve “taşta somutlaşan insanî değerler bütünü” olarak okumayı öneriyor.
Eserde, Mezopotamya’nın binlerce yıllık kültürel birikimini taşıyan Mardin; farklı dinlerin, dillerin ve kültürlerin yüzyıllar boyunca bir arada yaşadığı çok katmanlı bir medeniyet merkezi olarak inceleniyor. Kent merkeziyle sınırlı kalmayan çalışma, Mardin’in tüm ilçelerini kapsayan bütüncül bir bakış açısıyla konut dokusunu, ibadet ve eğitim yapıları ile kamusal alanları ayrıntılı biçimde değerlendiriyor.
Kitapta ayrıca, başkasının güneşini, manzarasını, suyunu ve yaşam alanını gözeten yerleşim anlayışının Mardin’in mimari karakterine nasıl yansıdığına dikkat çekiliyor. Çalışmanın, yalnızca tarihî ve mimari mirası tanıtmayı değil, insanlığın ortak geleceğine ilişkin etik ve akademik bir düşünme zemini oluşturmayı amaçladığı ifade ediliyor.
Prof. Dr. Metin Sözen, Prof. Dr. Önder Küçükerman ve Dr. M. Sinan Genim’in sunuş yazılarıyla başlayan eserde, Mardin’in özgün kent kimliği ve kültürel mirasının gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlayacak önemli bir başvuru kaynağı ortaya konulduğu vurgulanıyor.
Kendisi de Mardinli olan Zuhal Ayanoğlu ise kitabında, “Mardin’i anlamak yalnızca bir kentin tarihini okumak değildir; insanlığın birlikte yaşama tecrübesini, mekâna kazınmış bir hafıza üzerinden yeniden düşünmektir” ifadelerine yer veriyor. Ayanoğlu’na göre Mardin’de taş yalnızca bir yapı malzemesi değil; sabrın, emeğin, estetik anlayışın ve birlikte yaşama kültürünün sessiz anlatıcısı niteliğini taşıyor.
Dört ana bölümden oluşan kitapta Mardin; coğrafi ve toplumsal yapısından mimarlık tarihine, kentsel dokusundan kültürel mirasına kadar kapsamlı bir çerçevede ele alınıyor. Eser, kentin tarihî birikimini insanî değerler ekseninde değerlendiren disiplinler arası bir çalışma olarak dikkat çekiyor.
